| Ochrona kobiet w ciąży |
 |
| Kurier PKP | |||
| niedziela, 08 marca 2009 07:28 | |||
|
Uprawnienia i ochrona obejmująca kobiety w ciąży to zawsze aktualny temat. Jedna z czytelniczek Kuriera PKP zwróciła się do nas z prośbą o omówienie tego problemu.
Niedopuszczalne jest zatrudnianie kobiet w ciąży przy niektórych pracach. Zakaz ten dotyczy prac szczególnie uciążliwych i szkodliwych dla zdrowia. Wykaz prac zabronionych odnosi się do wszystkich kobiet, ale zawiera również prace wzbronione kobietom w okresie ciąży lub w okresie karmienia. Do prac tych zalicza się m.in. pracę w pozycji stojącej łącznie ponad 3 godziny w czasie zmiany roboczej, pracę w pozycji wymuszonej, prace w warunkach narażenia na hałas (w zależności od jego poziomu), prace przy obsłudze monitorów ekranowych powyżej 4 godzin na dobę. Pracodawca zatrudniający pracownicę w ciąży lub karmiącą dziecko piersią przy pracy wzbronionej takiej pracownicy (bez względu na stopień narażenia na czynniki szkodliwe dla zdrowia lub niebezpieczne) jest obowiązany przenieść pracownicę do innej pracy. Jeżeli jest to niemożliwe, powinien zwolnić ją z obowiązku świadczenia pracy na niezbędny czas.
Obowiązki pracodawcy Pracodawca zatrudniający pracownicę, która zaszła w ciążę lub karmi dziecko piersią, przy pozostałych pracach zabronionych kobietom w ciąży jest obowiązany dostosować warunki pracy do wymagań określonych w przepisach. Może też tak ograniczyć czas pracy, aby wyeliminować zagrożenia dla zdrowia lub bezpieczeństwa pracownicy.
Kobiety w ciąży nie wolno zatrudniać w godzinach nadliczbowych ani w porze nocnej, nie wolno także bez jej zgody delegować jej poza stałe miejsce pracy. Jeżeli dostosowanie warunków pracy na dotychczasowym stanowisku pracy lub skrócenie czasu pracy jest niemożliwe lub niecelowe, pracodawca jest obowiązany przenieść pracownicę do innej pracy. W razie braku takiej możliwości powinien zwolnić pracownicę na czas niezbędny z obowiązku świadczenia pracy. Jeżeli zmiana warunków pracy na dotychczas zajmowanym stanowisku pracy, skrócenie czasu pracy lub przeniesienie pracownicy do innej pracy powoduje obniżenie wynagrodzenia, pracownicy przysługuje dodatek wyrównawczy (art. 179 § 4 k.p.). Pracodawca obowiązany jest także udzie na zalecone przez lekarza badania lekarskie przeprowadzane w związku z ciążą, jeżeli badania te nie mogą być przeprowadzone poza godzinami pracy. Za czas nieobecności w pracy z tego powodu pracownica zachowuje prawo do wynagrodzenia. Niezbędne dokumenty Stan ciąży powinien być stwierdzony zaświadczeniem lekarskim. Ponieważ z tą sytuacją wiążą się określone uprawnienia w zakresie pracowniczym, powinna niezwłocznie przedstawić pracodawcy stosowne zaświadczenie. Nie jest to bezwzględny obowiązek pracownicy, ale niewątpliwie powiadomienie pracodawcy o ciąży leży w jej interesie. Jednocześnie pracodawca powinien wiedzieć, że uprawnienia kobiet związane ze stanem ciąży przysługują nie w związku z udokumentowaniem tego stanu, ale wynikają z obiektywnego stanu ciąży. Jeżeli pracownica nie przedstawiła świadectwa lekarskiego, ale jej ciąża jest widoczna, to pracodawca powinien w takim przypadku respektować wszystkie przepisy prawa chroniące w sposób szczególny kobiety w okresie ciąży.
Trwałość stosunku pracy W okresie ciąży i urlopu macierzyńskiego pracownicy stosunek pracy podlega szczególnej ochronie. Pracodawca w tych okresach nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę. Wyjątkiem są przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z jej winy, a reprezentująca pracownicę zakładowa organizacja związkowa wyrazi zgodę na rozwiązanie umowy (art. 177 k.p.). W okresie ciąży i w czasie urlopu macierzyńskiego pracodawca nie może skutecznie złożyć oświadczenia woli w sprawie wypowiedzenia umowy o pracę. Wypowiedzenie staje się bezskuteczne, jeżeli zostanie dokonane przed okresem ochronnym, ale termin rozwiązania umowy będzie przypadał na ten okres.
Zakaz wypowiedzenia dotyczy nie tylko wypowiedzenia rozwiązującego, lecz także i zmieniającego. Jednak wypowiedzenie zmieniające jest dopuszczalne na mocy przepisów ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (art. 5 ust. 5 pkt 1). Zasada ochrony trwałości stosunku pracy kobiet w ciąży i w okresie urlopu macierzyńskiego doznaje kilku ograniczeń:
Umowa o pracę zawarta na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy albo na okres próbny przekraczający jeden miesiąc, która uległaby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży (w związku z nadejściem terminu rozwiązania określonego w umowie o pracę), ulega przedłużeniu do dnia porodu (art. 177 § 3 k.p.). Nie dotyczy to jednak umów o pracę na czas określony zawartych w celu zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy (art. 177 § 31 k.p.). Pracodawca nie ma obowiązku dokonywania jakichkolwiek czynności prawnych w związku z przedłużeniem się terminowej umowy o pracę do dnia porodu. Jedynie dla celów porządkowych może zawiadomić pracownicę o przedłużeniu się umowy. Natomiast jeżeli z upływem okresu, na jaki umowa była zawarta, pracownica nie była jeszcze w co najmniej trzecim miesiącu ciąży (ale np. w drugim miesiącu), to umowa ulega rozwiązaniu.
 Łukasz Piwowarczykprawnik
|